Całość Statutu Stowarzyszenia Instytut Śląski (PDF).

Zgodnie ze Statutem celem Stowarzyszenia jest:

• podtrzymywanie tradycji narodowej, pielęgnowanie polskości oraz rozwój świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej;
• działania na rzecz wielokulturowości;
• wspomaganie rozwoju wspólnot i społeczności lokalnych;
• krzewienie nauki, edukacji, oświaty i wychowania;
• rozwijanie krajoznawstwa, kultury i nauki oraz ochrona dóbr kultury i tradycji;
• ekologia i ochrona dziedzictwa przyrodniczego;
• upowszechnianie i ochrona wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich,
• a także wspomaganie rozwoju demokracji;
• działanie na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijania kontaktów i współpracy pomiędzy społecznościami różnych narodów i państw.

Cele powyższe Stowarzyszenie realizuje poprzez:

• inicjowanie, prowadzenie badań naukowych i rozpowszechnianie ich wyników w zakresie dziejów Śląska w jego historycznych granicach w celu podtrzymywania tradycji narodowej, pielęgnowania polskości oraz rozwoju świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej;
• inicjowanie i prowadzenie badań naukowych w zakresie procesów przestrzennych oraz społecznych na Śląsku, ze szczególnym uwzględnieniem aspektów gospodarczych, prawno-administracyjnych, polityki regionalnej, miejsca i roli Śląska w Polsce i Europie oraz badanie stosunków międzynarodowych, zwłaszcza problematyki niemcoznawczej, czeskiej i zagadnień współpracy europejskiej, sporządzanie ekspertyz, raportów, opracowań przeznaczonych dla organów i instytucji naukowych, organizacji gospodarczych, politycznych i społecznych oraz administracji państwowej i samorządowej;
• prowadzenie i inicjowanie socjologicznych studiów nad społecznościami regionu w celu upowszechniania i ochrony wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także wspomagania rozwoju demokracji i działania na rzecz wielokulturowości;
• inicjowanie i prowadzenie badań językoznawczych w celu ochrony dóbr kultury i tradycji oraz działania na rzecz wielokulturowości;
• studia nad społecznościami regionu, z uwzględnieniem zróżnicowania etnicznego i kulturowego w celu działania na rzecz wielokulturowości oraz wspomagania rozwoju wspólnot i społeczności lokalnych;
• studia nad ochroną środowiska Odry i Nadodrza w celu ochrony dziedzictwa przyrodniczego;
• prowadzenie studiów geograficznych dotyczących Śląska w celu rozwijania krajoznawstwa;
• prowadzenie działalności informacyjnej, edukacyjnej i oświatowej o Śląsku i Nadodrzu, organizowanie konferencji, wykładów, szkoleń i odczytów w celu krzewienia nauki, edukacji, oświaty i wychowania;
• wydawanie książek naukowych, popularnonaukowych, publicystycznych, literackich tematycznie związanych z działalnością Stowarzyszenia i jego celami statutowymi w celu krzewienia nauki, działania na rzecz wielokulturowości oraz rozwijania kultury i sztuki, ochrony dóbr kultury i tradycji;
• wydawanie czasopism i wydawnictw periodycznych związanych tematycznie z działalnością Stowarzyszenia w celu krzewienia nauki, działania na rzecz wielokulturowości, rozwijania kultury i sztuki, oraz ochrony dóbr kultury i tradycji;
• dokumentowanie spraw śląskich, ze szczególnym uwzględnieniem współczesnych problemów Śląska w celu wspomagania rozwoju i wspierania społeczności lokalnych, upowszechniania i ochrony wolności i praw człowieka;
• organizowanie wystaw tematycznie związanych z działalnością Stowarzyszenia w celu rozwijania kultury i sztuki oraz ochrony dóbr kultury i tradycji.