 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
|
|
|
|
|
KRESOWIANIE NA ŚLĄSKU
O projekcie
Badania nad tematyką kresową w Instytucie Śląskim trwają co najmniej od lat 60. XX w. Ważnym momentem był przełom lat 90. XX w., kiedy badania te zostały wzmożone ze względu na zauważalną potrzebę zachowania na terenie Śląska bogatego dziedzictwa kulturowego Kresowian, ich kultury materialnej i niematerialnej, stanowiącej integralny wkład w życie śląskiego społeczeństwa. Instytut Śląski, również po przekształceniu w instytucję kultury w 2019 r., podjął prace nad popularyzacją i upamiętnianiem dziedzictwa kresowego.
Projekt Kresowianie na Śląsku po 1945 r. po raz pierwszy został wdrożony w latach 2022–2024 w celu zebrania w jednym, ogólnodostępnym miejscu dorobku badawczego i stworzenia kompendium wiedzy na temat Kresowian oraz zachowania i popularyzacji dziedzictwa kresowego. W tym czasie rozpoczęto prace nad Leksykonem Kresowian na Śląsku po 1945 r., wydawanym w dwóch formach: w postaci strony internetowej oraz drukowanego leksykonu. Do 2024 r. zebrano ponad tysiąc haseł biograficznych i przedmiotowych, z których ponad 600 zostało wydanych w trzech kolejnych tomach drukowanego Leksykonu. Obecnie w przygotowaniu do druku jest tom 4 Leksykonu, przygotowana jest też lista około 400 biogramów do opracowania (jako materiał do kolejnych dwóch tomów Leksykonu). Ponadto w czerwcu 2022 r. zorganizowano ogólnopolską konferencję naukową, podczas której badacze z całej Polski przedstawili aktualny stan badań. Zaprezentowano również komitet redakcyjny leksykonu i przedstawiono aktualny stan prac nad budową strony internetowej leksykonu oraz plany wydawnicze publikacji książkowej.
Kolejną inicjatywą było zorganizowanie w 2023 r. konkursu „Opowiem Ci o Kresach”, dla starszych dzieci, młodzieży i dorosłych z terenu Śląska (we wszystkich historycznych jego granicach, a obecnie województw: śląskiego, opolskiego, dolnośląskiego i lubuskiego w powiatach: krośnieńskim, świebodzińskim, zielonogórskim, nowosolskim i żagańskim). Do tej pory odbyły się 3 edycje konkursu, dzięki któremu udało się zebrać spory materiał badawczy oraz spopularyzować i zainicjować badania nad historią rodzinną wśród wielu osób, szczególnie młodych. Dla przykładu na podstawie pracy konkursowej z 2 edycji pozyskaliśmy księgi parafialne z miejscowości Prusy, przekazane przez rodzinę kresową z Brzegu (księgi stały się częścią przygotowanej wystawy Przesiedlone życia. Ocalone tożsamości, prezentowanej obecnie w Instytucie Śląskim). Każda edycja konkursu zakończona była uroczystą galą wręczenia nagród, połączoną z prelekcją gościa specjalnego. Do tej pory gościliśmy prof. Grzegorza Hryciuka z Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Tomasza Kubę Kozłowskiego z Domu Spotkań z Historią w Warszawie. W przygotowaniu jest podstrona dedykowana konkursowi (umieszczona na stronie projektu „Kresowianie na Śląsku po 1945 r.”, oraz podlinkowana na stronie projektu „Rok 1945 na Śląsku”).
Projekt obejmuje:
- Leksykon – Kresowianie na Śląsku po 1945 r.
- Konkurs „Opowiem Ci o Kresach”
- Powiązanie z projektem „Rok 1945 na Śląsku”
Kontynuacja projektu zakłada wzmożenie prac nad zbieraniem materiałów do leksykonu, ich opracowywanie naukowe, stworzenie zespołu osób wspierających pracę naukową (włączając pasjonatów i wolontariuszy) oraz popularyzację projektu i wyników badań szerokiemu gronu odbiorców, głównie poprzez konkurs, stronę internetową projektu, oraz spotkania i warsztaty.
Nowości
Środa w Instytucie Śląskim – relacja ze spotkania „Skarby kresowej kancelarii parafialnej”
Międzynarodowa konferencja naukowa „Rok 1945 na Śląsku” – podsumowanie
Międzynarodowa konferencja „Rok 1945 na Śląsku”
Gala wręczenia nagród III edycji konkursu „Opowiem Ci o Kresach” – moja droga na Śląsk
Wyniki III edycji konkursu „Opowiem Ci o Kresach – moja droga na Śląsk”
