W dniach 9–10 października 2025 r. w Opolu odbędzie się międzynarodowa konferencja naukowa „Rok 1945 na Śląsku”, organizowana przez Instytut Śląski, Archiwum Państwowe w Opolu, Instytut Historii Uniwersytetu Opolskiego, Wojewódzką Bibliotekę Publiczną im. Emanuela Smołki oraz Centrum Dokumentacyjno-Wystawiennicze Niemców w Polsce. Celem wydarzenia jest upamiętnienie i analiza 80. rocznicy przejścia frontu, zakończenia II wojny światowej (zmiany granic – przejęcia większości obszaru Śląska przez Polskę) oraz późniejszych przekształceń politycznych, społecznych i gospodarczych na Śląsku.
„Rok 1945” stanowi cezurę — moment, w którym region został poddany burzliwym procesom: zmianie władz, nasilonej propagandzie, weryfikacji narodowościowej, a także procesowi odbudowy życia społecznego po wojennych zniszczeniach. Uczestnicy konferencji podejmą wiele istotnych tematów — od działań wojennych i martyrologii, przez politykę władz sowieckich i polskich, aż po aspekty kulturowe: polonizację, powstanie instytucji kulturalnych, edukację, pamięć zbiorową i źródła historyczne.
Wśród prelegentów znajdują się zarówno doświadczeni badacze, jak i młodzi naukowcy — doktoranci i studenci, również z zagranicy.
Konferencja „Rok 1945 na Śląsku” to wyjątkowa okazja do głębszego zrozumienia historii regionu — nie jako suchej kroniki, ale żywej tkanki, która kształtuje tożsamość Śląska dziś. Mieszkańcy Opola i całego województwa mogą spodziewać się ciekawych perspektyw, dyskusji i wystąpień, które rzucą nowe światło na skutki dramatycznych przemian roku 1945.
Zapraszamy do udziału w obradach!
Wstęp wolny.
Do pobrania:
Projekty
Szukaj książek
Tego dnia w roku…
- 1911 – w Katowicach zaczyna się ukazywać „Gazeta Ludowa. Pismo Codzienne dla Ludu na Śląsku”, reprezentująca linię radykalną Narodowej Demokracji, inicjatorem założenia gazety był Józef Rostek, wydawcą Zygmunt Seyda (1876–1925), redaktorem ksiądz Paweł Pośpiech (1879–1922), a później Edward Rybarz (1884–1940), ukazywała się w latach 1911–1925
- 1920 – w Bytomiu w hotelu „Lomnitz” rozpoczął działalność Polski Komisariat Plebiscytowy, na czele którego stanął Wojciech Korfanty (1873–1939)
- 1945 – rozpoczęły działalność polskie szkoły na Górnym Śląsku, ich organizacją zajęło się Kuratorium Okręgu Śląsko-Dąbrowskiego, kuratorem został Jan Smoleń (1901–1945)





Rok 1945 na Śląsku
Kresowianie na Śląsku po 1945 r.
Interaktywna mapa miejsc pamięci
Serwis Opolskie Drogi do Wolności – kompendium wiedzy i powstaniach śląskich i plebiscycie na Górnym Śląsku


