MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NAUKOWA
„ROK 1945 NA ŚLĄSKU”
Opole, 9–10 października 2025 r.
Więcej informacji na oficjalnej stronie konferencji.
For more information see the official conference webesite.
W 2025 r. mija 80 lat od przejścia przez Śląsk ofensywy radzieckiej, zakończenia II wojny światowej i zmiany przynależności państwowej regionu. Zapraszamy do udziału w debacie naukowej na temat tych wydarzeń oraz ich skutków. Tytułowy rok 1945 stanowi przełomową cezurę w dziejach regionu śląskiego, doszło wówczas do szeregu zmian o charakterze politycznym, społecznym i gospodarczym. Do rozmowy na temat tych okoliczności zapraszamy zarówno doświadczonych naukowców jak i początkujących badaczy z Polski oraz zagranicy.
Proponowane zagadnienia:
- Wojna (zbrodnie i krach reżimu hitlerowskiego w ostatniej fazie wojny, specyfika działań wojennych na Śląsku, przejście frontu, marsze śmierci, martyrologia duchowieństwa, wyzwolenie obozów hitlerowskich, polegli)
- Władza (rządy sowietów na Śląsku, problem dwuwładzy, budowa struktur administracji polskiej, weryfikacja narodowościowa, inwigilacje, propaganda, praktyczna realizacja „programu spełnienia” – nowy (stary?) mit Kresów Zachodnich (Ziem Odzyskanych))
- Społeczeństwo (Tragedia Górnośląska – obozy, proces przesiedlania ludności, budowa życia społecznego, relacje świadków, traumy wojenne – poczucie tymczasowości)
- Gospodarka (zniszczenia wojenne, szabrownictwo, nacjonalizacja majątków i przemysłu)
- Kultura (odniemczanie, polonizacja , powstanie polskich instytucji kulturalnych i oświatowych)
- Biografie
- Pamięć i przekaz (miejsca pamięci, film, literatura, prasa, wspomnienia i relacje, dyskurs o roku 1945)
- Źródła
- Edukacja (projekty edukacyjne, konspekty zajęć, materiały edukacyjne)
Organizatorzy:
Instytut Śląski, Archiwum Państwowe w Opolu, Instytut Historii Uniwersytetu Opolskiego, Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Emanuela Smołki w Opolu, Centrum Dokumentacyjno-Wystawiennicze Niemców w Polsce.
Rada naukowa konferencji:
dr hab. Tomasz Ciesielski, prof. UO (Dyrektor Instytutu Historii UO), dr Bartosz Jan Kuświk (Dyrektor Instytutu Śląskiego), dr Sławomir Marchel (Dyrektor Archiwum Państwowego w Opolu), dr hab. Adriana Dawid, prof. UO; dr hab. Piotr Pałys, prof. IŚ.
Wypełnione zgłoszenia udziału w konferencji oraz sekcji studencko-doktoranckiej (formularze poniżej) wraz z abstraktem będą przyjmowane do 30 lipca 2025 r.
Pytania prosimy kierować do:
- Sekretarz konferencji Joanny Siek, tel. +48 530 850 169, email: j.siek@instytutslaski.pl
Projekty
Szukaj książek
Tego dnia w roku…
- 1902 – w Kłobucku k. Częstochowy urodził się Władysław Sebyła (zm. 11 kwietnia 1940 r. w Charkowie), powstaniec śląski, poeta, związany z grupą poetycką Kwadryga, w 1938 r. współpracownik dwutygodnika „Zet”, prowadził kwadrans literacki w Polskim Radio, walczył w kampanii wrześniowej, osadzony i rozstrzelany przez Rosjan w Charkowie
- 1945 – w Dachau w Niemczech zmarł Ryszard Knosała (ur. 21 lutego 1907 r. w Żelaznej k. Opola), działacz społeczny i kulturalno-oświatowy, nauczyciel, osadzony w obozie KL Dachau, gdzie pełnił funkcję tłumacza obozowego i kierownika obozowej poczty
- 1959 – w Opolu zmarł Bogumił Wyszomirski (ur. 20 kwietnia 1912 r. w Ostaszkach), prawnik, poeta, felietonista, żołnierz Armii Krajowej, radca prawny w Akademii Medycznej w Zabrzu oraz w Zakładach Azotowych w Kędzierzynie, członek Związku Literatów Polskich, redaktor rozgłośni Polskiego Radia w Opolu, pisał do „Głosów znad Odry”, „Śląska Literackiego”, „Trybuny Opolskiej”, „Kalendarza Opolskiego”, „Życia Literackiego”
- 1981 – w Opolu zmarł Władysław Dziewulski (ur. 16 lutego 1904 r. w Moskwie), historyk, badacz i popularyzator dziejów Śląska, w 1957 r. zamieszkał w Opolu i zatrudnił się w Instytucie Śląskim oraz w Wyższej Szkole Pedagogicznej, kierownik Katedry Historii Śląska, dziekan Wydziału Filologiczno-Historycznego, autor wielu artykułów, redaktor monografii miast śląskich, m.in. Opole. Monografia miasta (wspólnie z Franciszkiem Hawrankiem)

Rok 1945 na Śląsku
Kresowianie na Śląsku po 1945 r.
Interaktywna mapa miejsc pamięci
Serwis Opolskie Drogi do Wolności – kompendium wiedzy i powstaniach śląskich i plebiscycie na Górnym Śląsku


